In het NRC van afgelopen weekend stond een mooie column van Robbert Dijkgraaf, hoogleraar mathematische fysica aan de Universiteit van Amsterdam. Het ging over bacteriën. Ik las met verbazing dat slechts één op de tien cellen in ons lichaam een menselijke cel is. 90% zijn cellen niet van ons maar van microben. Dus als je soms het land hebt aan een persoon kan je je altijd de vraag stellen of dat die microben zijn of de mens zelf.
In onze darmen leven al zo'n honderdduizend miljard bacteriën.
Ook geinig om te lezen was dat sommige bacteriën slechts 10 minuten leven en zich dus in een extreem tempo moeten delen. Door dat snelle delen ontstaan er elk uur wel nieuwe soorten. Hmm. Ik geloof dan ook dat bacteriën ons gaan overleven. De soort Homo Sapiens doet uiterst efficiënte pogingen het bestaan op de Aarde zo kort mogelijk te houden alsof we geleid worden door een onzichtbare zelfdestructie. Bacteriën kijken daar anders tegenaan. Ze waren als eerste op Aarde en zullen ons overleven.
Maar goed, tot zover de inleiding naar het volgende onderwerp: de Methicillin-resistente Stafylokokken aureus.
-"Say what?"
Als je het snel leest lijkt het over Michelin sterren en kokken met staafmixers te gaan te gaan, maar dat is niet zo. De Methicillin-resistente Stafylokokken aureus is een bacterie. En een vervelende. Vervelend omdat hij en zij (onzijdig, zo'n bacterie) ongevoelig is voor antibiotica. Dat zit al in zijn naam. Methecillin is een goedje waar antibiotica van gemaakt wordt. Als je dan bacteriën hebt van de soort Stafylokok Aureus die resistent zijn voor Methicillin, dan krijg je de naam welke ook bekend is onder het acronym MRSA. Wellicht wel eens van gehoord onder de naam "de ziekenhuis-bacterie". Deze bacterie is het doemscenario van vele ziekenhuizen, want als er MRSA rondwaart dan ben je nog niet jarig, maar wilt het wel weer worden.
Stafylokokken zijn gewone bacteriën die we met z'n alle in zeer ruime mate meedragen. Ze veroorzaken verkoudheid etc.. Redelijk ongevaarlijk, maar als ze met nog meer dan heel veel zijn, en je ze niet meer kan bedwingen met antibiotica, dan worden mensen nerveus. In ziekenhuizen en bejaardentehuizen waar MSRA heerst, kunnen slechts besmette afdelingen gesloten worden en de mensen in quarantaine gestopt worden. En dan maar wachten. In Amerika alleen zijn er in 2005 19.000 mensen overleden aan de gevolgen van een MRSA infectie en een kleine honderdduizend mensen leden aan een ernstige vorm van infectie.
IBM Research heeft in samenwerking met de Institude of Bioenginering and Nanotechnology in het lab een aardig verweer gevonden om de MRSA te lijf te gaan. En letterlijk te lijf. Daar waar antibiotica faalt worden nanodeeltjes ingezet die op zoek gaan naar MSRA en ze letterlijk doorboren. Cel voor cel. Door middel van nanotechnologie wordt een polymeer gemaakt. Als dit polymeer in contact komt met water (in het lichaam of daarbuiten) ontstaat er een nieuw polymeer. Deze is zo vernuftig dat ze op zoek gaan naar MRSA. Dat gebeurd aan de hand van de unieke elektrische eigenschap die elke cel, dus ook de MRSA, heeft. Zo kunnen de nanodeeltjes specifiek op zoek gaan naar de boosdoeners en de gezonde en normale cellen met rust laten. Eenmaal de MRSA gevonden, wordt de cel kapotgemaakt en de MRSA legt het loodje. Wellicht vraag je je dan af:
"OK, maar dan heeft het lijf geen MRSA meer, maar nog wel allerlei nanodeeltjes. Hoe krijgt men die er dan weer uit?". Niet. De structuur is zodanig dat het afgebroken wordt in het lichaam.
Deze vinding is wellicht niet het eerste waar je bij IBM aan denkt. Maar bedenk dat het bedrijf in de laatste 100 jaar vele uitvindingen heeft gedaan in de gezondheidszorg. De hart-long machine en ooglasering zijn IBM patenten. De nanodeeltjes om de MRSA te bestrijden komt voort uit het specifieke veld van Material Science. Zonder arrogant te willen doen weet dit deel van IBM Research verdraaid veel van Materiaal (met hoofdletter M). We hebben tenslotte met de Nobelprijs-winnende Scanning and Tunneling Microscoop de basis gelegd aan de hele nano-technologie. De ervaring die we hebben om nanostructuren te maken (die we onder andere in onze microprocessoren toepassen) hebben nu plots een heel ander gebied bereikt.
Gezondheid!
