Soms is het goed om terug te kijken. In de snelle wereld waarin we leven zie je dat ontwikkelingen elkaar snel opvolgen. En door alle (einde kwartaal) drukte vergeten we soms even een pas op de plaats te maken en te kijken wat er allemaal achter ons ligt. De hardwerkende mensen uit de halfgeleider divisie van IBM hebben de afgelopen 6 maanden 6 zeer baanbrekende zaken uitgebracht. Toen wij nog met z’n alle kerstbomen aan het optuigen waren, waren zij bezig om chips te maken met een spoorbreedte van 45 nanometer (nm). Deze spoortjes verbinden de vele miljoenen transistoren op de chip. De grote truck is om die ragfijn te maken: dan kan de klokfrequentie omhoog en kan de chip minder groot worden. Maar hoe leg je een verbinding aan die slechts 0,000000045 meter is? Da’s geen sinecure. Temeer ook omdat er kilometers verbindingen lopen op dat ene kleine chipje. Deze spoortjes worden tijdens het productieproces opgedampt en vervolgens weer gedeeltelijk wegge-etst. Voor het wegetsen wordt licht gebruikt. We lopen echter tegen het probleem aan dat een bundeltje licht “te dik” is. (volgend artikel: hoe het overgewicht van licht te dimmen !) Zichtbaar licht zit in de range van 380 nm (violet) tot 780 nm (rood) en is dus factoren te dik om spoortjes van 45 nm te etsen. Maar er is überhaupt geen licht meer in dat golflengtegebied. Wat men nu gebruikt is een laser met de golflengte van 193 nm (Argon-fluoride laser) en vervolgens een lans (zeg maar: lensje) om de straal van de laser af te buigen tot een acceptabele dikte uh, dunte. Maar als je spoortjes van 45 nm wil maken gaat dat ook niet meer lukken. En u kom ik waar ik weze wil. In de tijd dat wij Kindeke Jezus aan het zoeken waren, heeft IBM een nieuwe technologie toegepast: Immersion Lithography. Vrij vertaald: Onderdompelings Lithografie. We nemen waterdruppeltjes als extra lens. Licht dat in de waterdruppel komt breekt en wordt opgedeeld. Hierdoor kan IBM nu spoortjes maken met een minimum van 29 nm. We kunnen eventjes vooruit.
Maar dit is ‘slechts’ de eerste van in totaal 6 prachtige vindingen van IBM in de afgelopen 6 maanden. De vorige keer had ik over de meest recente vinding gesproken: de luchtgaatjes (air-gaps) die ervoor zorgen dat er tussen de spoortjes geen overspraak ontstaat en dat er geen onnodig energieverlies optreedt. In elke tussenliggende maand heeft IBM een baanbrekende annoncering gedaan op het gebied van de chipdesign.