Hoe klein kan je geheugen maken? Vanuit een Fokke en Sukke kan ik me nog een leuke anekdote voor de geest halen. Onder de aankondiging van Fokke & Sukke stond: " .....hebben een olifantengeheugen",  waarop Fokke tegen Sukke zegt: "Ik dacht dat jij een slurf had!"

Of er zoiets bestaat als een olifantengeheugen, ben ik vergeten, maar onderwerp voor deze versie van " Mag IT iets méér zijn" is het opmerkelijke resultaat van IBM Research (tesamen met technologie partners) om het kleinste geheugen te maken ooit. Het gaat om SRAM, wat staat voor Static Random Access Memory. RAM geheugen heb je in twee soorten: DRAM, dat IBM in 1966 ontwikkelde en bestaat uit één transistor en een kleine condensator, die een spanning voor een kort ogenblik vast kan houden. Om de gegevens in een DRAM geheugen te reserveren, moet de boel zeer regelmatig ververst worden, zo´n slordige duizend keer per seconde. Dat kost tijd en ook energie. Dit mechanisme verklaart ook de naam Dynamic RAM,
Het tweede type RAM is het Static RAM. Hier worden 4 transistoren zó geschakeld dat er twee stabiele situaties kunnen voorkomen, die een logische ´0´ en ´1´ representeren. Er worden nog 2 transistoren toegevoegd om de boel een beetje te kunnen besturen, dus in het totaal 6 transistoren. 6 Transistoren zijn er meer dan 1 dus een SRAM is duurder en kost ook meer schaarse oppervlakte op de chip. Het voordeel is echter dat SRAM vele malen rapper is. Dat kan oplopen tot een factor 50. SRAM vind je dan ook als geheugen op processoren, het zogenaamde Cache geheugen. Inmiddels zijn servers en ook onze ThinkPads met SRAM uitgerust.

Terug naar IBM´s vinding van een maandje geleden. Op een oppervlakte van 0,1 µm² is er een SRAM geheugencel gemaakt. Even ter verbeelding, op de doorsnee van een mensenhaar zouden er meer dan 3000 van deze geheugencellen zich kunnen huisvesten. Deze maat geheugencel is geschikt voor een processoren die nog niet productierijp zijn, Processoren worden nl. gefabriceerd met een bepaalde breedte van de spoortjes die de verbindingen maken tussen de vele miljoenen transistoren. Hoe kleiner de spoortjes zijn, des te kleiner kan de processor zijn en in de regel ook sneller. De POWER6 processoren uit de System i en System p producten zijn op de 65 nm productielijn gemaakt, de Cell processor, die in de PlayStation 3 zit, is de eerste processor van IBM op 45 nm. De volgende stap zal 32 nm zijn waarbij productie-chips in ongeveer 2010 van de band afrollen. Twee jaar later de 22 nm chips. De recente uitvinding is dus zijn tijd ver vooruit, maar wel belangrijk om de toekomst van kleinere en snellere chips te garanderen.

Even iets anders: mocht de huidige financiële crisis jezelf wat minder liquide hebben gemaakt, je kan altijd een weddenschap afsluiten met een niets vermoedende kennis. Over wie er dit jaar weer de meeste patenten op zijn naam weet te zetten. Ik denk IBM, de teller staat voor het eerste helft van dit jaar al weer op 1740.....